ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Καθηγουμένου
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σταυροβουνίου
Ἀρχιμανδρίτου Ἀθανασίου
Ὀφθαλμονής,
ὅσον ποτέ ἄλλοτε, παρουσιάζεται σήμερον ἡ πολλὴ ἀσέβεια πρὸς τὸν Δημιουργόν μας
καὶ ἡ πολλὴ ἠθικὴ διαφθορὰ μεταξὺ ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ μάλιστα, εἰς τὰς ἡμέρας
μας, ἀρχομένης αὐτῆς τῆς διαφθορᾶς ἀπὸ ὁλονὲν καὶ μικροτέρων ἡλικιῶν, ἁπτομένων
πλέον αὐτῆς, λίαν ἐπικινδύνως, καὶ τούτων ἀκόμη τῶν μόλις μετανηπιακῶν ἡλικιῶν!!!
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Σαρκώματα: π. Γαβριήλ Σιόκουρου. Φορέματα: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Η μουσική ήταν
και είναι για τον άνθρωπο ένας τρόπος εξωτερίκευσης των συναισθημάτων και πηγή
άντλησης των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος. Παράλληλα η ψαλμωδία ως
εκκλησιαστική τέχνη επηρεάζει το συναισθηματικό κόσμο του πιστού. Παράλληλα η
εκκλησιαστική μουσική δημιουργεί τις προϋποθέσεις στον πιστό για την απόκτηση των
διαφόρων ευαγγελικών αρετών. Ο ποιμένας, όπως και ο ιεροψάλτης, πρέπει να
αναπτύξει τα ατομικά του χαρίσματα, μεταξύ αυτών και το χάρισμα της φωνής, με
τα οποία τον προίκισε ο Θεός.
(συνεχίζεται)
ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Καθηγουμένου
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σταυροβουνίου
Ἀρχιμανδρίτου Ἀθανασίου
Αὕτη ἡ Μεγάλη Ἀποστασία προχωρεῖ εἰς τὰς ἡμέρας μας μετ᾽ ἐπιταχύνσεως
καὶ τραχύτητος πρὸς τὴν προφητευομένην, ἀναμενομένην καὶ ἐρχομένην ἄνευ
προηγουμένου κορυφαίαν αἰχμήν της, ἀναφορικῶς, ὄχι μόνο πρὸς τὸ ῾῾κοσμοθεωρητικό᾽᾽,
ἀλλὰ, καὶ κατὰ ἀναπόδραστον καὶ ἀλληλένδετον συνέπειαν, καὶ πρὸς τὸ ῾῾πρακτικὸ᾽᾽
καὶ ῾῾ἠθικὸ᾽᾽ πεδίο!
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Εικόνα: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Η εκκλησιαστική
μουσική είναι υπόθεση όχι μόνο των ιεροψαλτών αλλά κυρίως και των ποιμένων, οι
οποίοι πρέπει με διάφορους τρόπους να την διαφυλάξουν και μεταλαμπαδεύσουν στις
επόμενες γενεές. Η εκκλησιαστική μουσική είναι ένα αντίβαρο προς την κοσμική
μουσική και μια άλλη πρόταση στον σημερινό άνθρωπο. Γι’ αυτό και οι πατέρες της
Εκκλησίας κατά τον 4ο αιώνα και μετέπειτα συνέθεσαν ευχάριστους και
εύηχους ύμνους σαν αντίβαρο στους ύμνους των αιρετικών. Η Εκκλησία με ποικίλους
κανονισμούς και συνοδικές αποφάσεις ρύθμισε τα θέματα που αφορούν τη ψαλμωδία
και την προφύλαξε από στοιχεία ξενοφανή και ξενόφερτα.
(συνεχίζεται)
ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Καθηγουμένου
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σταυροβουνίου
Ἀρχιμανδρίτου Ἀθανασίου
Ἡ Μεγάλη Ἀποστασία, εἰς τὰς ἡμέρας μας, συνίσταται, τόσον
στὴν θεωρητική, ὅσον καὶ στὴν πρακτικὴ ἄρνησι τῆς ὑπάρξεως τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀθανάτου
ψυχῆς, τῆς μετὰ θάνατον ζωῆς, τοῦ πνευματικοῦ κόσμου, τοῦ Παραδείσου καὶ τῆς
κολάσεως καὶ κυρίως μάλιστα τοῦ Θεανθρωπίνου Προσώπου τοῦ Σωτῆρος μας Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος ἐνηνθρώπισεν ὑπὸ τῆς Ἀειπαρθένου Παναγίας, ἐρχόμενος εἰς τὸν
κόσμον, διὰ νὰ σώσῃ τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, τὴν διαφθοράν, τὴν
φθοράν καὶ τὴν αἰώνιον ἀπώλειαν καὶ νὰ παράσχῃ στὴν Οἰκουμένην καὶ τὰ Σύμπαντα
τὴν αἰώνιον ζωὴν τῆς ἐνδόξου Βασιλείας Του!
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Εικόνα: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Η ανάγνωση έχει πιο
πολύ κόπο παρά η ψαλμωδία. Αυτός είναι και ο λόγος που η Εκκλησία μέσα από τη
σοφία των ποιμένων έβαλε ποικιλία ύμνων και ήχων καθώς και εναλλαγή της
ψαλμωδίας και της αναγνώσεως, έτσι ώστε να κρατά την προσοχή και το ενδιαφέρον
των πιστών.
(συνεχίζεται)
ὑπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ Καθηγουμένου
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σταυροβουνίου
Ἀρχιμανδρίτου Ἀθανασίου
Αὕτη ἡ παρουσιαζομένη σήμερον πρωτοφανὴς Ἀποστασία τοῦ
κόσμου ἐν σχέσει μὲ τὰ ὅσα ἐξαγγέλλει καὶ καθορίζει ὁ Νόμος καὶ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ,
ἔχει προετοιμάσει ἀλλὰ καὶ συνεχίζει νὰ προετοιμάζῃ τὸ σαθρό, διεφθαρμένο καὶ ἐξαθλιωμένο
ἐκεῖνον ὑπόβαθρο, μέσα ἀπὸ τὸ ὁποῖο θὰ δυνηθῇ νὰ ἀναδυθῇ καὶ νὰ ἀναφανῇ
συντόμως ὁ προφητευμένος Ἔσχατος Ἀντίχριστος!
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Εικόνα: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Όσον αφορά τον
ποιμένα και την ενορία, αυτός πρέπει να θέσει ως στόχο τη συμμετοχή του λαού
στην ψαλμωδία, αφού η κοινή ψαλμωδία καλλιεργεί το πνεύμα της αγάπης μεταξύ
ποιμένα και ποιμνίου. Η μουσική έχει παιδαγωγικές και θεραπευτικές ιδιότητες,
τις οποίες πρέπει να εκμεταλλευθούν οι ποιμένες. Η εκκλησιαστική μουσική είναι
ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια του ποιμένα και δεν αποτελεί το σκοπό της εν τω
κόσμω ζωής του χριστιανού. Η ψαλμωδία στόχο έχει να υπομνηματίσει και τονίσει το
νόημα του ποιητικού κειμένου και όχι να επιδείξει τις φωνητικές ικανότητες του
ιεροψάλτη, όπως δυστυχώς γίνεται σήμερα.
(συνεχίζεται)
ὑπὸ
τοῦ Πατρὸς καὶ Καθηγουμένου
τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σταυροβουνίου
Ἀρχιμανδρίτου Ἀθανασίου
ΜΕΡΟΣ Α΄
Ἀγαπητοί μου Χριστιανοί,
“χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε”!
Εἰς τὰς ἡμέρας μας ἤδη καλλιεργεῖται καὶ βιοῦται μέσα εἰς
τὸν κόσμον, μὲ συνεχῶς ἐπαυξανομένους ῥυθμούς, ἡ κατ᾽ ἐξοχὴν Μεγάλη Ἀποστασία,
περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦν καὶ προφητεύουν σαφῶς, τόσον ἡ Ἁγία Γραφὴ ὅσον καὶ οἱ ἀνὰ
τοὺς αἰῶνας θεοφόροι Πατέρες, μέχρι καὶ οἱ ἐσχάτως ἁγιοκαταχθέντες ἅγιοι
Γέροντες τοῦ 20οῦ αἰῶνος!
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Κάρβουνο: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Όσον αφορά τη γυναίκα
στην ιουδαϊκή λατρεία, αυτή έψαλλε εντός και εκτός του ναού, όχι όμως στη
συναγωγή. Στη χριστιανική λατρεία βρίσκουμε τη γυναίκα να ψάλλει μαζί με όλο το
εκκλησίασμα. Σταδιακά όμως μετά τον 4ο και 5ο αιώνα με τη
δημιουργία ψαλτικών χορών, η γυναίκα δεν συμμετέχει στην ψαλμωδία. Δεν
επεκράτησε μέσα στην παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας να ψάλλει η γυναίκα για
λόγους ηθικούς και κυρίως πρακτικούς, αφού η έκταση της γυναικείας φωνής είναι
διαφορετική από την ανδρική. Θα ήταν πολύ δύσκολο να ταιριάσουν τα ανδρικά ίσα
με τα γυναικεία.
(συνεχίζεται)
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Κάρβουνο: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Καθ’
όλη την πορεία
της Εκκλησίας μέσα στην ιστορία, πολλοί ποιμένες μερίμνησαν για τη διαφύλαξη
και μεταλαμπάδευση της εκκλησιαστικής μουσικής στις επόμενες γενεές, ιδρύοντας
σχολές, στις οποίες διδασκόταν η εκκλησιαστική μουσική. Παράλληλα οι μονές
αναδείχθηκαν θεματοφύλακες της εκκλησιαστικής υμνωδίας, αφού σε αυτές
διδασκόταν η ψαλτική τέχνη. Παράλληλα στις ιερές μονές οι καλλιγράφοι
αντέγραφαν μουσικά χειρόγραφα και έτσι με αυτό τον τρόπο διασώθηκαν πολλά
μουσικά κείμενα.
(συνεχίζεται)
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Ὑπάρχει καὶ ἀρχαία παράδοση, ἡ ὁποία διασώζεται ἀπὸ τὸν Θεοδώρητο, ἐπίσκοπο Κύρου στὸν ὑπομνηματισμό του στὴν πρὸς Φιλήμονα ἐπιστολή, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του (δηλαδὴ κατὰ τὸν 5ο αἰῶνα) σωζόταν τὸ σπίτι τοῦ Φιλήμονα. Ὁ τελευταῖος ἐχρημάτισε καὶ ἐπίσκοπος Κολοσσῶν καὶ μαρτύρησε κατὰ τὸ διωγμὸ τοῦ αὐτοκράτορα Νέρωνα τὸ 64-67μ.Χ.[1]. Ναὸς πρὸς τιμὴν τοῦ ἁγίου Ὀνησίμου ἀνηγέρθη τὸν 10ο αἰῶνα στὴν Κωνσταντινούπολη.
[1] Βλ. Ἀποστολικὲς Διαταγές, Ζ, 46.
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Τὸ λείψανο τοῦ ἁγίου Ὀνήσιμου τὸ πῆρε μιὰ πλούσια καὶ εὐσεβὴς Ρωμαία
χριστιανὴ καὶ τὸ ἐνεταφίασε. Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται στὶς 15 Φεβρουαρίου. Ὁ ἅγιος
Ὀνήσιμος ἐπίσης ἑρτάζει μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Φιλήμονα στὶς 22 Νοεμβρίου. Θεωρεῖται ὡς
ὁ πραστάτης τῶν φυλακισμένων.
(συνεχίζεται)
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Ὅταν ὁ ἔπαρχος Τέρτυλος ἐπισκέφθηκε τὸν τόπο ἐξορίας τοῦ Ὀνήσιμου καὶ ἔμαθε γιὰ τὴν δράση τοῦ ἀποστόλου, διέταξε νὰ συλλάβουν καὶ νὰ βασανίσουν τὸν ἅγιο. Ὁ Ὀνήσιμος γιὰ δεκαοκτὼ μέρες ὑπέστη φρικτὰ βασανιστήρια. Τοῦ ἔσπασαν τὰ σκέλη μὲ ραβδισμούς, καὶ στὸ τέλος ὁ ἅγιος ἔλαβε τὸ στεφάνι τοῦ μαρτυρίου. Μαρτυρικὸ τέλος ἔλαβαν καὶ ὁ Ἅγιος Φιλήμονας με τὴν οἰκογένειά του.
(συνεχίζεται)
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Ὁ ἀπόστολος Φιλήμονας ἀπέστειλε τὸν Ὀνήσιμο πίσω στὴν Ρώμη. Ἐκεῖ διακονοῦσε τὸν ἀπόστολο Παῦλο. Ὁ Ὀνήσιμος χειροτονήθηκε καὶ ἐπίσκοπος. Μετὰ τὸ μαρτύριο τοῦ ἀποστόλου Παύλου ὁ Ὀνήσιμος συνελήφθη ἀπὸ τὸν ἔπαρχο τῆς Ρώμης Τέρτυλο καὶ ἐξορίστηκε στοὺς Ποτιόλους τῆς Ἰταλίας. Ἐκεῖ ὅμως ὁ Ὀνήσιμος συνέχιζε τὸ ἱεραποστολικό του ἔργο.
(συνεχίζεται)
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Ἐξ ἄλλου στὴν πρὸς Κολασσαεῖς ἐπιστολὴ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρει ὅτι τὶς
εἰδήσεις γι’ αὐτὸν θὰ τὶς γνωστοποιήσουν σ’ αὐτοὺς ὁ Τυχικὸς καθὼς καὶ ὁ Ὀνήσιμος,
ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ὡς πιστὸς καὶ ἀγαπητὸς ἀδελφός, ὁ ὁποῖος εἶναι συμπολίτης
τους, ἀπ’ τὶς Κολασσὲς κι αὐτός. Αὐτοὶ οἱ δύο θὰ τοὺς δώσουν πληροφορίες γιὰ ὅλα
ὅσα συμβαίνουν στὴν Ρώμη[1].
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔγραψε τὴν πρὸς Φιλήμονα ἐπιστολὴ τὴν ἴδια περίοδο ποὺ ἔγραψε
καὶ τὴν πρὸς Κολασσαεῖς ἐπιστολή, δηλαδὴ γύρω στὸ 61-63μ.Χ.
[1] «Τὰ κατ’ ἐμὲ πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος καὶ σύνδουλος ἐν Κυρίῳ, ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα γνῷ τὰ περὶ ὑμῶν καὶ παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν, σὺν Ονησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ ἀγαπητῷ ἀδελφῷ, ὅς ἐστιν ἐξ ὑμῶνˑ πάντα ὑμῖν γνωριοῦσι τὰ ὧδε». Κολ. δ΄ 7-9.
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος βέβαια ἐπιθυμοῦσε νὰ κρατήσῃ κοντά του τὸν Ὀνήσιμο γιὰ νὰ
δέχεται ἀπ’ αὐτὸν τὶς ὑπηρεσίες του, ὅμως δὲν ἤθελε νὰ τὸ κάνῃ αὐτὸ χωρὶς τὴ
συγκατάθεση τοῦ κυρίου του. Ἐξ ἄλλου ὁ Ὀνήσιμος μὲ τὴ φυγή του, καθὼς καὶ μὲ τὴν
κλοπή, τὴν ὁποία ἔκανε, εἶχε ἀδικήσει τὸν κύριό του, καὶ ὡς χριστιανὸς ἔπρεπε νὰ
σπεύσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀδικία ποὺ ἔκανε. Μὲ τὴν εὐκαιρία λοιπὸν τῆς ἀναχωρήσεως
τοῦ Τυχικοῦ ἀπὸ τὴ Ρώμη γιὰ τὶς Κολοσσὲς καὶ τὴ Λαοδίκεια, ὁ Παῦλος ἔστειλε
μαζί του καὶ τὸν Ὀνήσιμο πρὸς τὸν κύριό του, ἀφοῦ ἔγραψε καὶ τὴ συστατικὴ αὐτὴ ἐπιστολή.
(συνεχίζεται)
***
Ἀπὸ τὸ περιοδικό τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυροβουνίου «Ο ΖΩΟΠΟΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ».
Χριστόδουλου Βασιλειάδη
(Πίνακας: Χριστόδουλου Βασιλειάδη)
Νὰ τὸν ἔχῃς πλέον ὄχι ὡς δοῦλο ἀλλὰ παραπάνω ἀπὸ δοῦλο, ὡς ἀδελφὸ ἀγαπητό, ἰδιαιτέρως
ἀγαπητὸ σὲ μένα, καὶ πόσο μᾶλλον σὲ σέναˑ διότι θὰ τὸν ἔχῃς καὶ ὡς σαρκικὸ ἀδελφό,
ἀφοῦ θὰ σὲ ὑπηρετῇ πλέον πιστὰ στὶς καθημερινές σου ἀνάγκες, ἀλλὰ καὶ ὡς
πνευματικὸ ἀδελφό, ἀφοῦ εἶστε ἑνωμένοι μὲ τὸν Κύριο. Ἐὰν λοιπὸν ἔχῃς κοινὴ μ’ ἐμένα
πίστη καὶ φρονήματα καὶ πόθους, δέξου τον μὲ ἀγάπη, ὅπως θὰ δεχόσουν ἐμένα. Κι ἂν
σὲ ἀδίκησε ἢ σοῦ χρωστᾶ τίποτε, αὐτὸ χρέωσέ το σὲ μένα»[1].
[1] «Διό, πολλὴν ἐν Χριστῷ παρρησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι τὸ ἀνῆκον, διὰ τὴν ἀγάπην μᾶλλον παρακαλῶ τοιοῦτος ὤν, ὡς Παῦλος πρεσβύτης, νυνὶ δὲ καὶ δέσμιος Ἰησοῦ Χριστοῦ, παρακαλῶ σε περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃν ἐγέννησα ἐν τοῖς δεσμοῖς μου, Ὀνήσιμον, τὸν ποτέ σοι ἄχρηστον, νυνὶ δὲ σοὶ καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον, ὅν ἀνέπεμψαˑ σὺ δὲ αὐτόν, τοῦτ’ ἔστι τὰ ἐμὰ σπλάγχνα προσλαβοῦˑ ὃν ἐγὼ ἐβουλόμην πρὸς ἐμαυτὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ διακονῇ μοι ἐν τοῖς δεσμοῖς τοῦ εὐαγγελίουˑ χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώμης οὐδὲν ἠθέλησα ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην τὸ ἀγαθόν σου ᾗ, ἀλλὰ κατὰ ἐκούσιον. Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν, ἵνα αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς, οὐκέτι ὡς δοῦλον, ἀλλ’ ὑπὲρ δοῦλον, ἀδελφὸν ἀγαπητόν, μάλιστα ἐμοί, πόσῳ δὲ μᾶλλον σοὶ καὶ ἐν σαρκὶ καὶ ἐν Κυρίῳ! εἰ οὖν με ἔχεις κοινωνόν, προσλαβοῦ αὐτὸν ὡς ἐμέ. εἰ δέ τι ἠδίκησέ σε ἢ ὀφείλει, τοῦτο ἐμοὶ ἐλλόγει». Φιλ. α΄ 8-18.
